EWI

De verregaande integratie tussen informatie- en communicatietechnologie (ICT) heeft geleid tot de meertalige informatiemaatschappij die wij vandaag de dag kennen. De mens wordt in deze maatschappij alsmaar meer afhankelijk van de machines waarmee hij met de hem omringende intelligente informatieomgeving kan communiceren, bijvoorbeeld de computer of de GSM. De interactie tussen mens en machine is dan ook een cruciaal gegeven in het maatschappelijk functioneren van de mens geworden, en de technologische evoluties op het vlak van ICT moeten deze interactie zo gebruiksvriendelijk en laagdrempelig mogelijk maken. Taal- en spraaktechnologie (TST) is daarbij een erg belangrijk gegeven, want door deze technologie kan de mens/machine interactie gebeuren met behulp van natuurlijke gesproken en geschreven taal.

• Taaltechnologie verwijst naar de ontwikkeling van computersystemen die in staat zijn op een intelligente wijze natuurlijke taal te begrijpen, te verwerken en te reproduceren. Toepassingsgebieden van taaltechnologie kunnen gaan van de gekende spelling- en grammaticacontrole bij tekstverwerkingssoftware over automatische vertaalinstrumenten tot geavanceerde systemen voor informatiebeheer en intelligente zoekmachines op het Internet. Wat dit laatste betreft staat de technologische evolutie aan de vooravond van het "semantische web", dat niet enkel op trefwoorden maar ook op inhoud kan worden doorzocht. Hiertoe worden technieken ontwikkeld die computers in staat stellen een taal te "leren" en dus ook inhoudelijk te interpreteren.
• Bij spraaktechnologie gaat om het herkennen en produceren van gesproken taal door machines. Spraaktechnologische toepassingen die meer en meer ingeburgerd raken zijn dicteersystemen, interactieve leermethodes (vooral bij taalonderwijs), automatische informatiediensten en spraakgestuurde informatie- en navigatiesystemen in voertuigen. Spraaktechnologie kan ook in belangrijke mate het vermogen van visueel of motorisch gehandicapten bevorderen om met machines (of met behulp van deze machines met hun omgeving) te communiceren.

Natuurlijke taal als instrument voor communicatie tussen mens en machine werkt nog meer drempelverlagend als die communicatie ook in de eigen moedertaal kan gebeuren. Enkel op die manier worden taalbarrières opgeheven en kan worden gestreefd naar een volwaardige participatie van alle burgers in de meertalige informatiemaatschappij. Elke taal die haar positie in deze maatschappij wil handhaven of versterken moet dan ook gelijke tred kunnen houden met de ontwikkelingen op het vlak van taal- en spraaktechnologie. Voor "kleine" talen zoals het Nederlands is dat niet altijd even evident. Immers, ontwikkelaars van taal- en spraaktechnologische toepassingen richten zich in hoofdzaak op de grote talen, die hen een afdoende afzetmarkt voor hun producten garanderen en de met de ontwikkeling van taal- en spraaktechnologie gepaard gaande investeringskosten voldoende rendabel maken.

Hier is voor de overheid een belangrijke taak weggelegd: zij moet voldoende stimuli en hulpmiddelen aanreiken zodat ontwikkelaars toch de stap naar taal- en spraaktechnologische toepassingen voor het Nederlands kunnen zetten. Op die manier kan het Nederlands een volwaardige rol blijven spelen in de meertalige informatiemaatschappij waarin wij leven en werken, en hoeft de Nederlandstalige burger geen taaldrempel meer te overbruggen om optimaal aan deze maatschappij te kunnen deelnemen.

Meer info

• Informatie over taal- en spraaktechnologie in Vlaanderen en Nederland vindt u op http://taalunieversum.org/tst. Op deze website van de Nederlandse Taalunie krijgt u een zo volledig mogelijk beeld van de taal- en spraaktechnologische sector in het Nederlandse taalgebied. U vindt er onder meer uitgebreide informatie over de voornaamste organisaties die in Vlaanderen en Nederland actief zijn op dit vlak. De aandacht gaat daarbij vooral uit naar activiteiten die specifiek zijn gericht op het Nederlands.

Vlaanderen en Nederland werken al geruime tijd samen aan het stimuleren en ondersteunen van het Nederlands in taal- en spraaktechnologie. Die samenwerking heeft sinds vorig jaar concreet gestalte gekregen met het gezamenlijke Vlaams/Nederlandse onderzoeks- en stimuleringsprogramma STEVIN.