Vandaag vergaderde in Brussel de High Level Group on Competitiveness and Growth (HLG COMPGROW). Deze groep bestaat uit de leidend ambtenaren uit de 27 EU-lidstaten, verantwoordelijk voor de interne markt en het industriebeleid.
België was vertegenwoordigd door Johan Hanssens secretaris-generaal van het Vlaamse Departement EWI en Renaat Schrooten, directeur-generaal van de federale FOD Economie.
Onder impuls van het Belgische voorzitterschap van deze groep werd een debat georganiseerd over de uitdagingen van het Europese defensie, veiligheids- en ruimtevaartbeleid.
De heer Jan Pie, secretaris-generaal van het European Aerospace, Security and Defence Industry Association sprak de vergadering toe.
Europese interne markt defensie, veiligheid en ruimtevaart
Ook de Europese Commissie was sterk aanwezig, in hoedanigheid van Timo Pesonen, European Commission director-general for defence industry and space en Kerstin Jorna, European Commission director-general for Internal Market, Industry, Entrepreneurship and SMEs .
Zowel dhr. Pie vanuit de sector, als dhr Pesonen van de Europese Commissie, hielden een vurig pleidooi om de beleidsinspanningen t.a.v. de defensie-, veiligheids- en ruimtevaartindustrie drastisch op te drijven.
In het licht van de actuele geopolitieke gebeurtenissen, o.a. de verkiezing van Trump, bereikt de huidige strategische afhankelijkheid van Europa inzake deze industrie een alarmerend peil.
Het is meer dan vijf voor twaalf om een echte Europese interne markt inzake defensie, veiligheid en ruimtevaart uit te bouwen.
Europees defensie, veiligheids- en ruimtevaart ecosysteem
In het kader van de nieuwe Europese industriële strategie, opgetuigd op initiatief van voormalig Europees Commissaris Breton bakende de Europese Commissie eind 2021 14 industriële ecosystemen af waarop het beleid geïntegreerd zou focussen.
Eén daarvan is het defensie, veiligheids- en ruimtevaart ecosysteem.
Defensie, veiligheid en ruimtevaart in de ‘missie-brieven’ van de nieuwe kandidaat Europese Commissarissen
De ambities van de nieuwe industriële strategie dienen uiteraard geconcretiseerd.
Het is de traditie dat de voorzitter van de Europese Commissie bij de start van een nieuwe Europese legislatuur prioritaire opdrachten meegeeft aan de kandidaat Europese Commissarissen.
Dit gebeurt aan de hand van zgn. ‘missie-brieven’.
‘Security’ en ‘defence’ komen prominent naar voor in de functietitels en missieletters van een aantal nieuwe Europese Commissarissen:
- Henna Virkkunen will be the Executive Vice-President for Tech-Sovereignty, Security and Democracy
- Kaja Kallas will be our High Representative and Vice-President
- Maroš Šefčovič, will be Commissioner for Trade and Economic Security
- Andrius Kubilius will be the Commissioner for Defence and Space
Een goede samenwerking tussen deze Commissarissen inzake de veiligheids-, ruimtevaart- en defensiethematiek wordt cruciaal.
Departement EWI volgt invulling missie-brieven op
Op Vlaams niveau fungeert zowel een Overleggroep Veiligheid en Defensie als een Taskforce Ruimtevaart waarbinnen het beleid samenwerkt met de sector.
Gezien het belang van het Europees beleidskader volgt het departement EWI deze ontwikkelingen proactief op.
In de zgn. ‘Political Guidelines 2024 – 2029’ van Von der Leyen staan enkele belangrijke hints wat betreft de richting die de Europese Commissie wil opgaan inzake defensie:
- De oplevering van het witboek voor de Toekomst van de Europese Defensie;
- Meer investeren in defensie;
- European Defence Industrial Programme (EDIP) verder ontwikkelen;
- Middelen poolen voor gemeenschappelijke defensieprojecten.
Deze items kwamen ook aan bod op de HLG-meeting.
We volgen vanuit het Departement EWI dan ook op welke initiatieven genomen worden ter bevordering van een Europese Defensie Unie, evenals de totstandkoming van het Witboek voor de Toekomst van de Europese Defensie – die binnen de 100 dagen na de start van de nieuwe Europese Commissie zou opgeleverd worden.
In deze is het belangrijk dat kmo’s en kennisinstellingen een plaats krijgen, en er een level playing field wordt gegarandeerd.
Dit geldt eveneens voor de toekomstige veiligheidsarchitectuur die ontwikkeld zal worden.
Een van de opdrachten van Commissaris Kubilius is wel degelijk om kmo’s te betrekken in de toeleveringsketen van de defensiemarkt.
Verder is een blijvend belangrijk gegeven het dual-use potentieel alsook de civiele-militaire opportuniteiten.
De implementatie en (verdere) ontwikkeling van EDIS en EDIP zijn ook belangrijke verantwoordelijkheden, net zoals het versterken en verder uitrollen van bestaande initiatieven zoals EDF, EDIRPA en ASAP.
Er wordt ook verwezen naar het Niinistö rapport (voormalig Fins president) dat nog opgeleverd moet worden. Het doel van het rapport “how to enhance Europe's civilian and defence preparedness and readiness”. Dit rapport zal zeer belangrijk zijn voor onze BE EU-commissaris Hadja Lahbib, verantwoordelijk voor ‘preparedness’.
De financieringsproblematiek komt ook aan bod. Meer concreet is dat het verstrekken van publiek en privaat geld voor defensie-investeringen.
Commissaris Henna Virkkunen zou zich ook toeleggen op veiligheid, zoals de toenemende complexe veiligheidsdreigingen als hybride dreigingen, cyberveiligheid en kritieke infrastructuur.
In het verlengde van het Vlaamse Impulsprogramma Ruimtevaarteconomie en het Vlaams/Belgisch ruimtevaartecosysteem, volgen we ook de verdere implementatie van de EU Space Strategy for Security and Defence op.
Meer informatie is te bekomen bij onze EWI-collega Paris Van Paesschen.
