Sluitstuk zes maanden voorzitterschap
Tot eind juni 2024 is België voorzitter van de Raad van de Europese Unie. Vrijdag hebben de 27 Europese lidstaten, onder voorzitterschap van de Vlaamse minister van Economie, raadsconclusies aangenomen met als titel ‘A competitive European industry driving our green, digital and resilient future’. Deze goedkeuring markeert het sluitstuk van het zes maanden durende voorzitterschap van België van de Raad van de Europese Unie op het gebied van industriebeleid.
Het is algemeen bekend dat de Europese industrie moeilijke tijden doormaakt. Terwijl we ambitieuze doelen nastreven in het verduurzamen en digitaliseren van onze industrie, hebben we ook te maken met de ontwrichtende impact van geopolitieke conflicten en spanningen die hebben geleid tot torenhoge energieprijzen en een enorme druk op onze industrieën. Er is nood aan een nieuwe Europees Competitiviteitsdeal zodat de Unie krachtige maatregelen kan nemen om haar concurrentievermogen, welvaart en mondiale leiderschap veilig te stellen en tegelijk haar strategische soevereiniteit te versterken.
Het Belgische voorzitterschap kwam op een moment van grote druk voor de Europese industrie en concurrentiekracht. De gewijzigde geopolitieke verhoudingen en conflicten creëren een nieuwe realiteit waarin de Europese Unie moet navigeren, terwijl ze ook haar klimaat- en digitaliseringsdoelstellingen nastreeft.
Deze dubbele transitie biedt kansen, maar wordt bemoeilijkt door factoren zoals de hoge energieprijzen en globale subsidiewedlopen die het gevolg zijn van geopolitieke conflicten en spanningen. Om deze uitdagingen aan te gaan, moeten er zowel op Europees als globaal niveau belangrijke stappen gezet worden om de concurrentiekracht van de Europese Unie verder te versterken en toe te werken naar een nieuwe Europese Competitiviteitsdeal.
‘Antwerp Declaration’ van 20 februari 2024
Op 20 februari 2024 verzamelden op de BASF site in Antwerpen meer dan 70 Europese CEO’s uit de chemie, kunststoffen, farma en andere industriesectoren samen met Europees Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen, de Belgische premier, de Vlaamse minister-president en de Vlaamse minister van Economie.
De 'Verklaring van Antwerpen' benadrukt het cruciale belang van duidelijkheid, voorspelbaarheid en vertrouwen in het industriebeleid van Europa.
Om de uitdagingen aan te gaan, schetst de verklaring 10 concrete acties, waaronder het integreren van de EU Industrial Deal in de bredere Europese strategische agenda, het stroomlijnen van wetgeving en het vereenvoudigen van het kader voor staatssteun. Er wordt opgeroepen om van Europa een wereldleider te maken in het leveren van overvloedige en betaalbare koolstofarme energie door middel van strategische partnerschappen en robuuste infrastructuur, naast meer steun voor EU-projecten. Er wordt benadrukt dat we moeten zorgen voor zelfvoorziening op het gebied van grondstoffen, de vraag naar duurzame producten moeten stimuleren en innovatie moeten aanmoedigen.
EWI-team schrijft ontwerp van Raadsconclusies industriebeleid, inspelend op de Antwerp Declaration
In het kader van het Belgisch voorzitterschap had het Departement EWI de verantwoordelijkheid ontwerp raadsconclusies industriebeleid op te stellen. Deze werden begin maart aan de EU-lidstaten bezorgd.
Over deze ontwerp conclusies moest het EWI-team vervolgens in de Raadswerkgroepen industriebeleid op 3 maanden een consensus zoeken onder de 27 lidstaten.
Ik ben enorm fier op het door de EWI-collega’s geleverde werk. Hun harde werk werd succesvol afgerond met de unanieme aanname van de raadsconclusies vrijdag. Deze conclusies zetten de lijnen uit voor het Europees industriebeleid in de volgende jaren.
Richtinggevende Raadsconclusies voor een competitieve Unie
De EU bevindt zich op een scharnierpunt. Met de Europese verkiezingen in aantocht en een nieuwe Europese Commissie die weldra zal plaatsnemen, is dit hét moment om het belang van een competitieve Unie hoog op de politieke agenda te plaatsen.
Het Belgische voorzitterschap heeft dit momentum dan ook willen aangrijpen om de krijtlijnen uit te zetten voor een beleid dat gericht is op een competitieve Europese industrie, die in staat is om de groene, digitale en veerkrachtige toekomst aan te sturen.
Dit is dan ook meteen het onderwerp van de Raadsconclusies die de afgelopen maanden zijn voorbereid onder leiding van het Belgische voorzitterschap.
Deze Raadsconclusies hebben de ambitie bij te dragen aan een toekomstbestendig Europees industriebeleid dat een onderdeel moet zijn van een nieuwe Europese Competitiviteitsdeal.
Drie pijlers staan centraal in de conclusies van de EU lidstaten:
Innovatie, de drijvende kracht voor het Europese concurrentievermogen, is de eerste pijler. Innovatie voor en door bedrijven is namelijk de sleutel naar een klimaatneutraal en concurrentieel Europa. Om die reden zullen er in een toekomstig beleidskader duurzame investeringen moeten voorzien worden voor onderzoek, innovatie en valorisatie.
Het voorzien van de gepaste financiering is een andere essentiële bouwsteen van een allesomvattend industriebeleid. Zo moet de toegang tot financiering verbeterd worden en moet de Kapitaalmarktunie verder verdiept worden om meer investeringen aan te trekken. Bovendien moet er een eerlijk en effectief mededingingsbeleid gevoerd worden, dat consequent wordt toegepast en gecontroleerd door de Europese Commissie.
Tot slot zijn ook de juiste randvoorwaarden een belangrijke pijler om van de Europese Unie een interessante vestigingslocatie te maken voor bedrijven. Zo zijn bijvoorbeeld een veilige, duurzame en betaalbare energievoorziening net als een coherent, voorspelbaar en toekomstbestendig regelgevingskader, essentieel om te komen tot een omgeving waarin bedrijven kunnen gedijen, groeien en opschalen.
Concurrentiekracht bovenaan de politieke prioriteitenlijst
Ook op het hoogste politieke niveau ligt het vraagstuk rond het versterken van het Europese concurrentievermogen momenteel op tafel. Tijdens haar speciale bijeenkomst op 17 en 18 april 2024 heeft de Europese Raad opgeroepen om snel werk te maken van de ontwikkeling en implementatie van een effectief Europees industriebeleid en een competitiviteitsdeal.
Met de aanname van deze Raadsconclusies is gehoor gegeven aan het verzoek van de Europese Raad, en hebben de lidstaten de mogelijkheid gekregen om hun prioriteiten voor het toekomstige Europese industriebeleid uiteen te zetten. De lidstaten dringen er bij de Commissie op aan om het industriebeleid en het versterken van het Europese concurrentievermogen integraal onderdeel te maken van haar agenda voor de volgende periode. De pijlers en aanbevelingen in deze Raadsconclusies bieden de Commissie alvast de nodige handvaten om een robuust beleidskader voor een concurrentiële en veerkrachtige Europese Unie uit te werken.
