In het Interuniversitair Instituut voor Hoge‑energiefysica (IIHE) op de VUB‑campus in Brussel werken Belgische fysici, ingenieurs en technici aan een van de meest ambitieuze wetenschappelijke projecten van dit moment: de upgrade van de Compact Muon Solenoid (CMS), een van ’s werelds grootste deeltjesdetectoren in de Large Hadron Collider (LHC) van CERN.
Secreatris-generaal Johan Hanssens en beleidsadviseur Rita Hauchecorne (Departement WEWIS) brachten afgelopen maand een bezoek aan IIHE in het kader van de opvolging van het internationaal onderzoeksinfrastructuurproject “Silicon Tracker Endcap for the upgraded CMS experiment at the High‑Luminosity LHC at CERN”.
Dit project wordt mogelijk gemaakt dankzij een gezamenlijke financiering van meer dan 12 miljoen euro door de Vlaamse en Waalse overheid, via
- Departement WEWIS (5,2 mio€),
- FWO (0,8mio€)
- FNRS (6,2mio€).
Samenwerking over universiteitsgrenzen heen
Een team van ongeveer 40 specialisten uit vijf Belgische universiteiten (VUB, ULB, UCLouvain, UAntwerpen en UGent) bundelt al meerdere jaren zijn expertise. Hun gezamenlijke opdracht: de ontwikkeling, productie en assemblage van 1.600 hoogtechnologische silicium‑modules voor de nieuwe CMS‑Tracker.
Deze Tracker vormt het hart van de detector en registreert de sporen van duizenden deeltjes die ontstaan bij botsingen van protonen in de LHC. De werkzaamheden gebeuren in een speciaal ingerichte cleanroom in Brussel, waar precisie, kwaliteit en betrouwbaarheid centraal staan.
Voorbereid op een datastroom van ongeziene schaal
Vanaf de zomer van 2026 wordt de LHC vier jaar stilgelegd voor een grondige upgrade. Tegen 2030 zal het aantal deeltjesbotsingen per seconde met een factor vijf toenemen. Dat betekent een ongeziene stijging van de datastroom en stelt bijzonder hoge eisen aan de detectoren.
De nieuwe Tracker – en dus ook de Belgische modules – moet deze extreme omstandigheden aankunnen en tegelijk uiterst nauwkeurige metingen blijven leveren. Dat maakt dit project tot een technologisch en wetenschappelijk hoogstandje.
Tot eind 2027 blijft het Belgische team actief. In Brussel zorgen ze voor de assemblage en kwaliteitscontrole en daarna verhuizen de sensoren naar Louvain‑la‑Neuve voor integratie in grotere mechanische structuren. Om uiteindelijk in 2028 in CERN tot nieuwe Tracker volledig voltooid en getest te worden alvorens deze in de CMS in te bouwen.
Een sterke Belgische traditie in CERN‑onderzoek
België speelt al sinds de jaren negentig een prominente rol binnen het CMS‑experiment. Belgische wetenschappers leverden ook belangrijke bijdragen aan de ontdekking van het Brout‑Englert‑Higgsboson in 2012, een mijlpaal die leidde tot de Nobelprijs Fysica voor François Englert.
Met de productie van deze nieuwe Tracker‑modules bevestigt België opnieuw zijn sleutelpositie in internationaal toponderzoek. Fundamentele wetenschap en spitstechnologie komen hier letterlijk samen, in een Brusselse cleanroom, met een wereldwijde impact.
Het Belgische Interuniversity Institute for High Energies is opgericht in 1972 bij de start van VUB en ULB, iihe.ac.be.
Het idee CERN Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire werd gelanceerd 1951 en België is een oprichtend lid. Nu is de scope geëvolueerd naar European Laboratory for Particle Physics, waar zo’n 3500 personen tewerkgesteld zijn en er meer dan 12.000 onderzoekers uit heel de wereld gebruikers zijn (in 2024 in België 142 aan 7 universiteiten) en samenwerken. Home | CERN
