De Europese Commissie heeft op 29 januari haar langverwachte Competitiveness Compass gepresenteerd, een strategisch richtsnoer voor de economische toekomst van Europa. Dit document vormt het eerste grote beleidsstuk van de nieuwe Commissie en zet de toon voor de komende vijf jaar.
Met deze Communicatie vertaalt de Commissie de inzichten uit het Draghi-rapport in concrete acties en kondigt ze een reeks wetgevende en niet-wetgevende initiatieven aan om de Europese economie nieuw leven in te blazen.
Het Draghi-rapport benoemde drie noodzakelijke transformaties om het concurrentievermogen te versterken. Het Competitiveness Compass beschrijft nu een aanpak en een reeks vlaggenschipmaatregelen om deze transformaties de komende jaren in realiteit om te zetten:
1- Het dichten van de innovatiekloof: De EU moet haar innovatiemotor nieuw leven inblazen en haar achterstand op dynamische concurrenten zoals VS en China inhalen. De Commissie zet in op disruptieve technologie, betere financiering en minder regelgevingsbarrières voor startups en scale-ups. Focus ligt op toekomsttechnologieën zoals AI, semicon, biotech en schone energie, inclusief de benodigde infrastructuur.
Met onder meer volgende aankondigingen:
- Een 28e juridisch regime (Q4 2025 - Q1 2026)
- Een EU Start-up and Scale-up Strategy (Q2 2025)
- Een EU Biotech Act (2025 - 2026)
- Een EU Cloud en AI Development Act (Q4 2025 – Q1 2026)
- Een EU Quantum Strategie (Q2 2025) en Quantum Act (Q4 2025)
- Een Advanced Materials Act (2026)
2 - Een gezamenlijk plan voor decarbonisatie en concurrentievermogen: De EU-doelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050, inclusief via het tussentijdse doel voor 2040, blijft behouden, maar zal gepaard gaan met een geïntegreerd industrie-, concurrentie-, economisch en handelsbeleid. De kern van dit beleid wordt de Clean Industrial Deal, die de EU moet versterken als aantrekkelijke basis voor productie in lijn met de decarbonisatiedoelstellingen. Daarbij moeten ook de hoge energieprijzen worden aangepakt. Er komen sectorgerichte plannen voor energie-intensieve industrieën zoals staal en chemie, de automobielsector, havens, landbouw en voedsel.
Met onder meer volgende aankondigingen:
- Een Clean Industrial Deal (Q1 2025)
- Een nieuw staatssteunkader (Q2 2025)
- Een Affordable Energy Action Plan (Q1 2025)
- Steel and Metal Action Plan (2025)
- Chemicals Industry Package (Q4 2025)
- Strategische dialoog met de automobielsector (Q1 2025)
- Europese Havenstrategie en Industriële Maritieme Strategie (2025)
3 - Bovenmatige afhankelijkheid verminderen en de veiligheid vergroten: Veiligheid en strategische autonomie moeten sterker worden geïntegreerd in het economisch beleid, zodat ze bijdragen aan concurrentievermogen en innovatie. Dit vereist stabiele, veilige waardeketens, met focus op kritieke grondstoffen. Doeltreffende partnerschappen zullen bepalend zijn voor het vermogen van de EU om te diversifiëren en de afhankelijkheid te verminderen.
Met onder meer volgende aankondigingen:
- De White Paper on the Future of European Defence (Q1 2025)
- Preparedness Union Strategy (Q1 2025)
- Afsluiten van nieuwe reeks handelsakkoorden en Clean Trade and Investment Partnerships
- Critical Medicines Act (Q1 2025)
- Joint purchasing platform for Critical Raw Minerals (Q2-3 2025)
Naast deze drie hoofdpijlers schuift het Kompas vijf horizontale randvoorwaarden voor concurrentievermogen naar voor:
- Vereenvoudigde regelgeving (met o.a. een Omnibus Simplification Package);
- De schaalvoordelen van de interne markt optimaal benutten door belemmeringen te verwijderen (met o.a. een Single Market Strategy);
- Financiering mogelijk maken (via o.a. een investerings- en spaarunie en een herziende EU-begroting;
- Vaardigheden bevorderen, met oog voor sociale rechtvaardigheid (met o.a. een Union of Skills).
- Betere coördinatie van beleid op EU- en nationaal niveau (met o.a. een Competitiveness Coordination Tool en een Europees Competitiviteitsfonds).
Het is duidelijk dat we de komende vijf jaar een breed scala aan Europese initiatieven mogen verwachten. Er zijn heel wat parallellen tussen de prioriteiten in het Vlaamse regeerakkoord en de bouwstenen van het Kompas.
Dit biedt een goede basis om initiatieven op Vlaams en Europees niveau maximaal te laten sporen. Vanuit het Departement WEWIS volgen we de verschillende initiatieven op de voet en wegen we via de geijkte kanalen.
