Op 12 en 13 oktober kwam de ERAC (European Research Area and Innovation Committee) bijeen in Dublin. Een belangrijk deel van de bijeenkomst ging over het voorstel voor negentien toekomstige partnerschappen.
De volgende hoofdpunten stonden op de agenda:
- Een algemeen overzicht van de beleidsinitiatieven rond de ERA (European Research Area);
- Een update over het huidige Ierse voorzitterschap;
- Een korte vooruitblik op de voorzitterschappen van Litouwen en Griekenland;
- Een debat over het Commissievoorstel voor de nieuwe reeks partnerschappen binnen het toekomstige tiende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling;
- De oprichting van een werkgroep die een strategiedocument van de ERAC voor dat tiende kaderprogramma zal voorbereiden;
- Een bespreking van de manier waarop de Europese lidstaten en geassocieerde landen momenteel omgaan met dual use;
- Een presentatie door enkele landen over de manier waarop zij Oekraïne steunen op het vlak van onderzoek en ontwikkeling.
Belangrijk om te onthouden: de Europese Commissie maakt haar voorstel voor een ERA Act begin december bekend. Naar verwachting neemt de Raad op 4 december een aanbeveling over regelluwe zones (regulatory sandboxes) aan.
De Innovation Act loopt daarentegen vertraging op. De Commissie verwacht dat de onderhandelingen in 2027 nog volop zullen doorgaan. De voorbereiding van een nieuwe versie van de ERA-beleidsagenda wordt begin volgend jaar besproken.
De oprichting van de werkgroep werd goedgekeurd. De werkgroep moet tegen februari 2027 een strategische visienota klaar hebben voor goedkeuring. Zo kan de Commissie die meenemen bij de voorbereiding van het werkprogramma van het toekomstige tiende kaderprogramma, dat in 2028 van start gaat.
Voor België nemen Peter Spyns (WEWIS) en Nienke Roelants (Belspo) deel.
Toekomstige partnerschappen
Het belangrijkste deel van de bijeenkomst ging over het voorstel voor negentien toekomstige partnerschappen. Veel lidstaten waren ontevreden over het gebrek aan transparantie en informatie.
Zo was het niet duidelijk waarom bepaalde bestaande partnerschappen zouden stoppen, al dan niet doordat ze zogenaamd worden ‘gemainstreamd’. Andere zouden opgaan in megapartnerschappen en er zou één nieuw partnerschap komen.
Samen met veel andere landen rond de ERAC-tafel kwam België in het bijzonder op voor de partnerschappen EOSC, Innovative SMEs en Metrologie, die als zelfstandig partnerschap zouden verdwijnen.
In haar reactie erkende de Commissie dat meer uitleg nodig is. Ze zal hierover intern overleggen en de kwestie op de agenda plaatsen van de volgende Raadsvergadering in december.
De meer technische besprekingen vinden plaats in de Knowledge Hub for Partnerships, die op 19 november bijeenkomt.
De tijd dringt: volgens de Commissie moeten de partnerschappen vanaf januari 2028 van start kunnen gaan. Daarom wil ze de discussie over de reeks partnerschappen tegen het einde van dit jaar afronden.
De vaste Belgische ERAC-vertegenwoordigers zijn Frank Montigny (Directeur-Generaal Belspo) en Johan Hanssens (Secretaris-Generaal Departement WEWIS). Nienke Roelants (Belspo) en Peter Spyns (Departement WEWIS) nemen deel als toegevoegde experts.
Aangezien Vlaamse O&O&I-actoren (universiteiten, strategische onderzoekscentra, wetenschappelijke instellingen en bedrijven) jaarlijks ongeveer 300 mio € Europese O&O&I-middelen uit de diverse Europese competitieve O&O&I-programma’s halen is een proactieve beïnvloeding van die Europese agenda uiterst belangrijk voor Vlaanderen.
